Nôd Clust Cymru
Cyhoeddwyd llyfrau nodau clust er mwyn cyflwyno gwybodaeth i ffermwyr ac eraill sy’n gysylltiedig â’r diwydiant amaethyddol.
Llyfr Nodau Clustiau Sir Feirionnydd a’r Gororau Argraffwyd yn 1974 gan yr NFU. Cyhoeddwyd gan Gangen Meirion o Undeb Cenedlaethol yr Amaethwyr gyda chymeradwyaeth Heddlu Gwynedd a chyfarwyddid Gwilym Prysor Jones bugail Teithiol y Sir.
Wrth gyhoeddi’r llyfrau rhoddwyd cydnabyddiaeth a gwerthfawrogiad i’r gwaith a waned gan Cwnstabl 1487 Iwan Roberts. Hoffwn hefyd dalu diolch i’w ragflaenydd, y cyn Gwnstabl 778 Steven Owen, a gychwynnodd y dasg enfawr o gasglu’r nodau ac i’r Cudd Ringyll D.A 119 Pugh. Noddwyd y llyfrau gan nifer o sefydliadau ac unigolion. Mae’n bwysig ein bod hefyd yn rhoi cydnabyddiaeth i’r setwyr a’r rheini oedd yn eistedd ar y gwahanol bwyllgorau. Maent wedi gwneud gwaith clodwiw dros y blynyddoedd a rydym ni bellach yn adeiladu ar hyn ac yn casglu data am yr arfer o nodi clustiau, er mwyn helpu i warchod a diweddaru’r wybodaeth ddiwylliannol hwn rhag cael ei colli dros amser. Dros 2026, ein nod yw dod â’r traddodiad hwn i’r oes ddigidol drwy greu platfform rhyngweithiol ar-lein lle gall pobl chwilio am wahanol fathau o nodau clustiau, lleoliad, deall eu hystyr, a dysgu am hanes diwylliannol yr arfer.
Trwy gasglu data cywir a manwl, byddwn yn gallu adeiladu gwefan sydd nid yn unig yn gwarchod traddodiad Nod Clust ond hefyd yn ei gwneud yn haws i genedlaethau’r dyfodol ymgysylltu ag ef, ei ymchwilio a’i ddefnyddio. Mae’r prosiect hwn yn anelu at anrhydeddu’r gorffennol wrth ddarparu gofod modern ar gyfer y wybodaeth.
Ear notching books were published in order to present information to farmers and others connected to the agricultural industry.
Meirionnydd County Book and the Borders Printed in 1974 by the NFU. Then published by the Meirion Branch of the National Union of Farmers with the approval of the Gwynedd Police and directed by Gwilym Prysor Jones the county shepherd. When publishing the books recognition and appreciation was given to the work done by Constable 1487 Iwan Roberts. We would also like to thank his predecessor, former Constable 778 Steven Owen, who started the huge task of collecting the notches and to Covert Sergeant D.A 119 Pugh.
The books were sponsored by a number of organizations and individuals. It is important that we also give recognition to the setters and those who sat on the various committees. They have done commendable work over the years and we are now building on this and collecting data about the practice of ear notching identification, in order to help protect and update this cultural knowledge from being lost over time. Over 2026, our aim is to bring this tradition into the digital age by creating an interactive online platform where people can search for different types of ear tags, location, understand their meaning, and learn about the cultural history of the practice. By collecting accurate and detailed data, we will be able to build a website that not only protects the ‘Nod Clust’ tradition but also makes it easier for future generations to engage with it, research it and use it. This project aims to honor the past while providing a modern space for the information.
Daliwyd wedi’r didoli yn y llyfr
pob lle’n ei drefn inni,
yn hafod a hendrefi;
rhwng dwy glwyd clustnodwyd ni.
Tegwyn Pughe Jones
Ar ddiwrnod hel os gweli – un ddiarth
Am ddianc o’r cwmni;
O’i chael a’i dal chwilia di,
Mae ateb yma iti.
Tomi Price
I ŵr a’i gi pa lyfr gwell
O nodau pob diadell?
Tomi Price
Cymunedau a Phlwyfi | Communities and Parishes
PROSIECT MEWN PARTNERIAETH GYDA | PROJECT IN PARTNERSHIP WITH:
